Rok 1958
Z końcem 1957 roku zamknął się etap organizacji „Rybnickiej Spółdzielni Mieszkaniowej z odpowiedzialnością udziałami”. Trwał on krótko – od spotkania na którym wybrano osoby mające przygotować zebranie założycielskie do momentu zarejestrowania spółdzielni upłynęło zaledwie pół roku. Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych, które ukonstytuowało się wcześniej niż RSM ( na początku lipca ) do końca 1957 r. nie uzyskało zaświadczenia o celowości ze Związku Spółdzielni Mieszkaniowych i praktycznie nie mogło rozpocząć działalności. W tej sytuacji członkostwo w RSM mogło dać większe szanse na uzyskanie własnego mieszkania – choć nie w „swoim” domku , ale za to taniej. Kredytem w spółdzielni mieszkaniowej typu lokatorskiego ( a taką była RSM ) można było bowiem pokryć 90% kosztów budowy, a sam kredyt należało spłacić w ciągu 40 lat. W spółdzielczych zrzeszeniach budowy domów jednorodzinnych kredyt można było uzyskać : do 85% wartości robót przy budowie domku o wielkości do 50 m2 powierzchni użytkowej , do 80% przy powierzchni do 85 m2 p.u. , oraz do 70% przy budowie domku o powierzchni do 110 m2. (Domki o powierzchni przekraczającej 110 m2 o dodatkowe 30 m2 mogli budować przedstawiciele wolnych zawodów, artyści, lekarze, naukowcy. Jednak dodatkowa powierzchnia nie mogła być sfinansowana kredytem.) Kredyty te były spłacane przez 25 lat. Kiedy przegląda się prasę tego okresu widać wyraźnie, że to właśnie budowa domków jednorodzinnych była o wiele szerzej propagowana i początkowo rzeczywiście rozwijała się bardzo dynamicznie. Świadczyć o tym mogą wysokości kredytów, które w skali powiatu rybnickiego były udzielone na dwie formy budownictwa: na budowę domków były to kwoty 9 mln zł (1957 r.) , 19,9 mln zł (1958 r.), 17,5 mln zł (1959 r.) a na budownictwo spółdzielcze typu lokatorskiego 1,5 mln zł (1958 r.) i 4,3 mln zł (1959). Tendencja ta trwała do początku lat sześćdziesiątych. Dlatego chyba warto przypomnieć nazwiska tych osób, które decydując się w sierpniu 57 r. na przystąpienie do spółdzielni, umożliwiły jej powstanie. Według protokołu Zebrania założycielskiego byli to: Brachman Henryk, Bramski Józef, Brol Jan, Dorobis Stanisław, Fabian Henryk, Goliński Bogdan, Gradziński Franciszek, Gradziński Tadeusz, Gruszczyk Karol, Heisig Walter, Jędrychowski Ignacy, Jureczko Józef, Kojzar Zofia, Kojzar Romuald, Krajewski Bogdan, Król Jan, Kufieta Lidia, Lekstoń Stanisław, Marcinek Józef, Moroń Franciszek, Myrwa Maria, Napieralski Lucjan, Ochojski Zygmunt, Perkowski Włodzimierz, Pietruszka Kazimierz, Podleśny Zygmunt, Polok Róża, Siwczyk Herman, Szulik Rafał, Witała Wincenty, Wojak Lucjan, Zimoń Maksymilian. W okresie od września do grudnia 1957 roku Zarząd RSM odbył trzy posiedzenia.W tym czasie oprócz załatwiania spraw związanych z organizacją spółdzielni , przygotowano projekt planu inwestycyjnego na 1958 rok, otwarto konto w Banku Inwestycyjnym na które należało wpłacać wpisowe, udziały oraz zaliczki na wkład mieszkaniowo – budowlany. Przyjęto również w poczet członków RSM 103 osoby , dwa wnioski o członkostwo oddalono, w stosunku do dwóch osób postanowiono „ przeprowadzić informację o prowadzeniu się pod względem moralnym”. W sprawie najważniejszej, tzn. budownictwa , uzyskano lokalizację dla dwóch pierwszych budynków przy ulicy Cmentarnej. Budowę rozpoczęto 14 marca 1958 r. Wybrano do realizacji tzw. „typowy projekt” cieszyńskiego architekta. Koszt budowy 1 izby określono na 45 tys. zł. Wśród pierwszych członków zapotrzebowanie na wielkość przyszłych mieszkań przedstawiało się następująco: 4 pokoje i kuchnia (w tym 1 izba na warsztat pracy) – 10 chętnych; 3 pokoje i kuchnia - 51 chętnych; 2 pokoje i kuchnia - 38 chętnych; 1 pokój i kuchnia - 5 chętnych; 1 pokój („garsoniera”) - 1 chętny. Ponadto 3 osoby reflektowały na garaże Na 3 stycznia 1958 (piątek) r. zwołano zebranie członków – początkowo miało ono do spełnienia rolę informacyjną, jednak ze względu na konieczność zatwierdzenia Regulaminów: Walnego Zgromadzenia oraz Rady Nadzorczej, potraktowano je jak Walne Zebranie. Wzięło w nim udział 76 członków, a odbyło się podobnie jak pierwsze w sali Miejskiej Rady Narodowej. Oprócz przyjęcia wspomnianych regulaminów, zebrani zapoznali się z wybranym do realizacji projektem budynku i zostali poinformowani o planowanym koszcie budowy. Wykonawcą został gliwicki oddział Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Budowlanego. Wśród spraw finansowych zatwierdzono preliminarz wydatków spółdzielni na kwotę 90 tys. zł oraz podano przybliżoną wysokość opłaty ( praktycznie miała to być spłata kredytu oraz koszty eksploatacji ) za jedną izbę – około 84 zł. W ciągu następnych tygodni Zarząd podjął decyzje odnośnie planów budowy dalszych budynków. Na 1958 rok zaplanowano całkowite zrealizowanie, oprócz dwóch domów przy ul. Cmentarnej , jeszcze 2 przy ul. Kościuszki, a dwa kolejne przy tejże ulicy- miały być ukończone na wiosnę następnego roku. Postanowiono opracować trzy inne typy dokumentacji, między innymi budynku posiadającego mieszkania o większym metrażu i większej ilości izb (do 4 pokoi, z czego dwa powinny mieć co najmniej 20 m2) z przeznaczeniem dla rzemieślników i lekarzy oraz budynku posiadającego na parterze sklepy. Aby móc budować należało pozyskiwać dalsze tereny. 24 stycznia odbyło się w tej sprawie spotkanie w Prezydium MRN , w którym wzięli również udział przedstawiciele rybnickiego Browaru .Zadeklarowali oni chęć udzielenia pomocy finansowej dla swoich pracowników w formie tzw. wkładów patronalnych w łącznej kwocie 300 tys. zł. W trakcie spotkania wytypowano również tereny pod przyszłą zabudowę spółdzielczą. Ogółem miało to być 13 lokalizacji w rejonach ulic : Kościuszki, Piecka, Zawadzkiego, Gliwickiej, Piasta, Buczka, Mikołowskiej, Rewolucji Październikowej. Z perspektywy lat widać , że większość planowanych terenów rzeczywiście udało się RSM wykorzystać. Jedynie teren przy ul. Piecka (obecnie Piłsudskiego) pomiędzy Szkołą Muzyczną a dworcem PKP uzyskał ostatecznie inne przeznaczenie. W dalszym ciągu wpływały deklaracje członkowskie, ale równocześnie pojawiły się rezygnacje z członkostwa RSM. Pierwszych osiem rezygnacji przyjęto 24.1.58r. Osobom rezygnującym spółdzielnia zwracała wpłacone udziały i wniesione wkłady budowlane w terminie sześciu miesięcy od daty zatwierdzenia bilansu za rok, w którym nastąpiła rezygnacja. Zdarzały się jednak wyjątki, kiedy to w/w kwoty wypłacano wcześniej – miało to miejsce w przypadku obłożnej choroby jednej z osób oraz , co stanowi specyfikę Śląska( chociaż w tamtym czasie nie było to częste) z powodu wyjazdu jednej z osób do Niemiec. W zachowanych dokumentach zapisano m.in. informację o przekroju społecznym grupy pierwszych 127 członków: 19 górników; 15 hutników; 17 robotników; 20 rzemieślników; 17 przedstawicieli wolnych zawodów; 30 innych pracowników umysłowych; 8 lekarzy; 1 duchowny. Ponieważ do rejestru członków wpisywano na podstawie złożonych deklaracji, cały czas były problemy z wyegzekwowaniem obowiązku wpłacenia wpisowego i udziału- w marcu takich osób było 56. Spółdzielnia co pewien czas zwracała się z pismami przypominającymi o konieczności wpłat określonych Statutem kwot, oraz ponaglającymi do wpłacania należnych części wkładów budowlanych. Osoby, które mimo tego nie regulowały swoich zobowiązań finansowych wobec spółdzielni, były wykreślane z rejestru członków. Powodowało to dużą fluktuację członków spółdzielni, więc aby zapobiec tej sytuacji Zarząd zadecydował, że od 1959 roku do rejestru członków będą wpisywane tylko te osoby, które wpłacą wpisowe i udział. Rok 1958 przyniósł istotną zmianę w przepisach o finansowaniu budowy spółdzielczych domów. Początkowo członków obowiązywała wpłata 10% wartości wkładu, jednak od 2 kwietnia 1958r. na skutek zmiany obowiązujących przepisów, wymagana była wpłata 15%.W związku z tym osoby , które zostały przyjęte do 1.04.1958r. powinny były spłacić brakujące 5% ratalnie, w okresie 5-ciu lat. Decyzja taka została podjęta na kolejnym Walnym Zebraniu, które miało miejsce w dniu 19 września 1958 r. (piątek). Na ogólną liczbę członków 314 w budynku Miejskiej Rady Narodowej zebrało się około 280 członków (dokładnej liczby nie można było ustalić, gdyż nie wszyscy obecni podpisali listę obecności). Przewodniczącym Zebrania został Henryk Tomanek, asesorami Julian Wojak i Eugeniusz Szymik, sekretarzem Eugenia Strarz. W porządku obrad znalazły się , poza wspomnianą wyżej sprawą zmiany wysokości wymaganej wpłaty wkładu budowlano-mieszkaniowego, również sprawozdania Zarządu z wykonawstwa inwestycji, zatwierdzenie planu inwestycyjnego na 1959 r., zatwierdzenie preliminarza budżetowego na ten okres, upoważnienie Zarządu do zaciągnięcia zobowiązań w wysokości 19.024 tys.zł. Ponadto zebranie uchwaliło przystąpienie RSM do Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Budowlanego z udziałem 50 tys zł. Miało to na celu zagwarantowanie sobie dalszego wykonawstwa tej firmy, bowiem członkowie SPB mieli pierwszeństwo w zlecaniu robót tej firmie. Samo SPB borykało się w tym czasie z problemem braku rąk do pracy – z planowanych 186 robotników na placach budów rybnickiej Spółdzielni pracowało od 52 do 96 pracowników. Stąd też wynikała możliwość oddania do końca 1958 r 46 mieszkań przy ul. Cmentarnej. Pozostałe 105 mieszkań, których rozpoczęcie budowy zaplanowano również na ten rok miały zostać ukończone do czerwca 1959r. Ponieważ zaplanowano przygotowanie 28 kolejnych placów budów, konieczne stało się pozyskiwanie dalszych terenów. Oprócz działek których właścicielem był Skarb Państwa, Spółdzielnia otrzymywała oferty zakupu terenów od właścicieli prywatnych. W trakcie Zebrania planowano również dokonanie podziału mieszkań z efektów 1958 r. – jednak ze względu na późną porę postanowiono odbyć w tym celu zebranie pod koniec października. Szybki rozwój spółdzielni powodował konieczność zatrudnienia stałych pracowników. Pierwszą osobą przyjętą jako etatowy pracownik była Halina Tkocz , która przeszła do tej pracy z Rady Narodowej. Ogółem w RSM pracowała od 1.7.58 do 10.8.90 zajmując się przygotowaniem i realizacją inwestycji - jest to najdłuższy staż pracy w naszej Spółdzielni. Budowy ze strony RSM prowadzili w tym okresie inspektorzy nadzoru: Wacław Żaczek, Zenon Wujek oraz przez pewien czas Krzyżoszczak (niestety nie zapisano nigdzie w dokumentach jego imienia). Oprócz osób fizycznych przyjęto również pierwszych członków – osoby prawne. Były to: Oddział PTTK Rybnik (czerwiec 58r.) oraz P.U.P.i K. „Ruch” (sierpień 58 r.). Pomimo dużego zaangażowania do końca roku nie udało się ukończyć żadnego z rozpoczętych budynków.
